‘Konuşmak’ İşteş Bir Eylemdir

Ayten DURMUŞ, hertaraf.com 10.09.2023

Bilinmektedir ki söz yüreğin özüdür, herkesle paylaşıp yüreğimizin özünü israf etmemeliyiz. Bu yanlışı deneyimleyerek öğrenmek zorunda değiliz çünkü yanlışı deneyimleyerek öğrenmek acı çektiren kötü bir yoldur. Bazı kişilerle konuşmak anlamsız, gereksiz, yorucu ve zararlıdır. Böyle kimseleri, sözlerimizin muhatabı kılarak kendimize zulmetmemeliyiz.

Edep-terbiye bilmeyen, büyük-küçük tanımayan kimselerden uzak durmalıyız. Onlar, ringe çıkmış ahmak çocuklar gibidirler; dövsek bize ayıp olur, dokunmasak o bizi tekmeler.

Kendilerini dünyanın merkezi sanıp çevrelerindeki herkesin kendilerine göre konumlanmasını isteyenlerden uzak durmalıyız. Onlar, başkalarının bireysel yaşamına saygı duymayan yoksul ruhlulardır, üstelik yoksulluklarını bilmeden herkesi sofralarına davet edip aç bırakan ev sahibi gibidirler.

Kendilerini sorgulamak yerine başkalarını sorgulamayı alışkanlık edinenlerden uzak durmalıyız. Onlar, farkında oldukları kendi büyük yanlış ve suçlarının yüreklerindeki karasını örtmek için bu yöntemi tercih eder ve çoğu kere de bunun farkında bile olmazlar.

İki kişi bir araya gelince olmayan üçüncünün dedikodusunu etmeyi alışkanlık edinenlerden uzak durmalıyız. Çünkü onlar, bizim olmadığımız yerlerde de bizim dedikodumuzu edeceklerdir.

Çevresindekileri alttan alta doldurup kendi adlarına kullananlardan uzak durmalıyız. Böyleleri bizi de aynı şekilde kullanmak isterler. Böyle kimseler, intikam için kiralık adam tutup sonra gelip ‘Geçmiş olsun’ diyecek kadar kendilerini gizlemeyi beceren kötülerdir. Oysa düşmanın bile merdi namerdinden iyidir.

ÜTOPYADAN KÜÇÜREK ÖYKÜLER-10

Ayten DURMUŞ, hertaraf.com 30.08.2023

KOŞAMADAN BÜYÜMEK

Kırk yaşlarının üstünde gösteren adam yanında bir bebek arabasıyla geldi, bakkalın önündeki küçük iskemlelerden birine oturdu. Bakkal, önüne bir sehpa üstüne de güneşlik çekerken adam da bakkala istediklerini söyledi. Bebek arabasındaki çocuk, adamın dökülen saçlarını saymazsak inanılmayacak kadar adama benziyordu. Adam onun babası da olabilirdi dedesi de. Adam, elindeki telefonla uğraşırken çocuk arabada huysuzlandı. Çocuğu durduramayacağını anlayınca onu tutan bağları çözüp arabadan indirdi. Çocuk da yavaş adımlarla sağa sola doğru gitti geldi sonra kaldırıma doğru yürüdü. Kaldırımda biraz durduktan sonra koşmaya başladı, adam da büyük bir hızla kalkarak koştu, çocuğu tutup gittiği yönden çevirdi. Çocuk bu kez de diğer yöne doğru koşmaya başladı. Koşarken gülüyor, sevinç çığlıkları atıyordu. Adam yine hızlı adımlarla arkasından yetişti, çocuğu yakalayıp omzuna attı. Koşmak isteyen çocuk adamın omzunda tepiniyor, ağlıyordu. Adam çocuğu getirdi, yeniden arabaya koyup bağlarken bir kadın geldi. Bu ikisi karı-koca, çocuk da onlarınmış. Ancak ya çok geç evlenmişler ya da uzun yıllar çocukları olmamış olmalıydı. Kadın çocuğa doğru eğildi: ‘O benim kuzumun canı mı sıkılmış?’ diyerek huysuzlanan çocuğun yanağından öptü. Bu sırada iki kaşarlı tost ve iki çay gelmişti. İkisi de tostlarının ucundan koparıp çocuğun ağzına veriyor ancak ağlayan çocuk başını çeviriyor, ağzını açmıyordu. Bunalan adam ‘Of’ diyerek kaşlarını kaldırdı, elindeki telefonu çocuğa verdi. Telefonu alan ve babasının küçük bir kopyası olan çocuk sustu ve küçük parmaklarını telefonun üzerinde gezdirmeye başladı. Bu arada ikisi de tostlarından koparıp çocuğun ağzına veriyorlar, çocuk da farkında olmadan yiyordu. Sessizliği sağladıkları ortam da anne-baba da kendi aralarında konuşarak kahvaltılarını ettiler.

Eğitimcilerde Bulunması Gereken Nitelikler

Ayten DURMUŞ, hertaraf.com 18.08.2023

Dernekler-Vakıflar-Okullar Özelinde

EĞİTİMCİLERDE BULUNMASI GEREKLİ NİTELİKLER

Eğitim: En genel anlamda, yetişkinlerin, yetişmekte olan yeni kuşak üzerindeki her çeşit etkisidir. Kişide istendik davranışlar oluşturmaya yönelik süreç olarak tanımlanabilir. Bu süreç ‘okuma, dinleme, araştırma, düşünme, sonuca ulaşma, uygulama’ bölümlerini içinde barındırması gerekli aşamalardan oluşur. Bu aşamalar, genel olarak insanların ‘kendilerine uygun meslek edinmesini sağlama, milli-manevi değer ve erdemleri öğretme, kişilik oluşumunda yardımcı olma’ gibi temel amaçlar doğrultusunda ‘zihinsel, bedensel, bilişsel’ gelişiminde yardımcı olur.

Eğitimin İlkeleri: Eğitim, toplumun milli-manevi değerlerine dayanan temel ilkelere sahip olmalı, bu ilkeler değerler eğitimini kapsamalı ve öncelemelidir. Toplumdaki milli-manevi değerlerin ortaya çıkmış hali olan ahlaki ilke ve ölçüleri kapsamayan bir eğitim, tek kanatlı kuşlar gibi var oluş amacını gerçekleştiremeyen varlıklar ortaya çıkarır. Çünkü bilgi, tecrübe, yetenek gibi tüm kazanımlar ancak güzel ve iyi bir ahlâkla anlam ve değer kazanır. Milli-manevi değerlere dayanmayan, ahlaki ilke ve ölçüleri öğretmeyen eğitim ancak kullanışlı, iyi yetiştirilmiş, satın alınabilir, gösteriş ve hazların tatminini amaçlayan yalnızca lüks bir yaşam isteyen kişiler yetiştirir.

E DAHA NE OLSUN!

Ayten DURMUŞ, hertaraf.com 08.08.2023

Yapayalnız anılar dizilir karşıma…
Ben babamın adı üzerine kurmadım çadırımı
Annem de okuma-yazma bilmez bir kadındı
Dedemden de bana hiçbir şey kalmadı
Doğruluk, dürüstlükten başka...
Olsun, bugün hepsine minnettarım
Varlığımın sebebi olarak benim ben olmamı sağladılar.
Şimdiyse içimde İbrahim’e rahmet okutan bir yalnızlık 
Yapayalnız olmayı bana erkenden öğrettiler
E daha ne olsun!
…
Acıları ağlatan anılar dizilir karşıma…
Kimin söyleyemediği ne varsa içinde
Benim adıma söylemişler tüm tehlikeli sözleri
Karşılık ödetilmek istenince çekilerek geri
O söyledi, demişler; var sayalım ki ben söyledim
Gerçi benim gündemimde yoktu önceden bunlar
Ancak yine de sizin doğru olduğunuzun kanıtı nedir?
Bilgisizliğin doruğu olan, ahkam kesen sözleriniz
Acıları yok saymayı bana erkenden öğrettiler
E daha ne olsun!

Yorgun düşüren anılar dizilir karşıma…
Ben dikenli, taşlı yollarda yılmadan
Yürümeyi öğrendim gerçeğe doğru
Zordu evet, el yordamı yürüdüm durdum
Ne önümde bir iz ne kılavuz ne ölümüne bir yoldaş
Yolda yolsuz, belde uğru olacaktı, oldu da
Yola çıkan da bilecekti bunu ancak ben bilmedim.
‘Beni duy, ben varım!’ diye içimden yükselen sesler 
Yorgunken de yürümeyi bana erkenden öğrettiler
E daha ne olsun!

GEL DESEN GELMEZ MİYİM?

Ayten DURMUŞ, hertaraf.com 28.06.2023

Ansızın yağmur yağar, yolcu yolda yorulur
Serin yeller estikçe yanan gönül durulur
Yağı, yağmalar beni; ağı, ana ağlatır
Yad-yadırgı gelince önce adı sorulur.
 
Yer çöker, sular gelir, kurulur yar başına
Çağ bulunca çağlar da iner çağlayan olur
Ulam ulam kıvrılır varır engin denize
Uzun yollar aşarken bir ses duyar da durur.
 
Engin deniz denilen dağların ötesidir 
Coşup kabarsa bile dağı yarıp aşamaz
Cılgayı bulan suyun cılkı çıkar akmazsa
Kalırsa özlem dolu kucaklara varamaz.

Kırk gün kırk bir pınarın sularıyla yıkansa
Kirli bakıştan kalan yıkıntı onarılmaz.
Uz elli uzman benim diye eline alsan
Yürekteki kırıklar, em olmadan sarılmaz.

Yanarken ulu dağlar parıldar yalçın kaya
Seslensem sesim döner, yankılar yanıt olur
Kendimle konuşurken düşüncem aydınlanır
Susamam, sustuğumda sözlerim ağıt olur

Yabancı anlayamaz benim gönül ağrımı
Çağırdığım türküyü yüreksizler duyamaz
Ben kayarken tutan el yarık yarın başında
Çeker kendime beni tükenmeme kıyamaz.

ALİ ŞÎR NEVÂÎ, MUHÂKEMETÜ’L-LUGATEYN, DÜN, BUGÜN

Ayten DURMUŞ, hertaraf.com 21.06.2023

ALİ ŞÎR NEVÂÎ KİMDİR: (1441-1501) Nevâî, Herat’ta doğmuş ve yine mezarının bulunduğu Herat’ta vefat etmiştir. (O dönemde Timurlu devletinin bilim merkezlerinden olan Herat, bugün Afganistan’ın İran sınırındaki bir kentidir). İyi bir eğitim görmüş, emirlik ve vezirlik yapmıştır. Türkçeyi yüksek bir edebiyat dili olarak işlemiş, Türk dilinin güzellik ve üstünlüklerini ortaya koymuş, yetenekli ve üstün nitelikli bir bilgin ve devlet adamıdır. O kadar ki onun kullandığı Çağatay/Hakaniye Türkçesine, ‘Nevâî Türkçesi’ de denilmiştir. Çeşitli konularda yazdığı 30'a yakın eseri bulunmaktadır. Nevâî’nin Hindistan’dan Osmanlı İmparatorluğuna kadar Türklerin yaşadığı tüm coğrafyalarda büyük bir etkisi olmuştur. Eserleri hem yaşadığı dönemde hem de daha sonra pek çok ünlü Türk şairi tarafından örnek alınmış, kendisine övgüler yazılmıştır. 15. yüzyılda yaşamış büyük Osmanlı Şairi Ahmet Paşa ve 16. yüzyılda yaşamış ünlü Türk Şairi Fuzûlî de (1480/1494-1556), Ali Şîr Nevâî’den etkilenmişlerdir.

Din Tüccarlığı

Ayten DURMUŞ, hertaraf.com 13.06.2023

Önceki din mensuplarının ve din adamlarının kendilerine gelen elçiye ve gönderilen kitaba karşı tutum ve davranışları, Kur’an’da üzerinde önemle durulan konulardandır. Bu konular hem Müslümanlar için bir uyarı hem de o din mensuplarına, kendilerine gelmeleri için tutulan bir aynadır. Din adamları, genel olarak dini öğreten, dinsel törenleri yöneten, öğüt veren, danışmanlık yapan, düğün ve cenaze gibi hizmetleri gören, topluma manevi rehberlik eden kimselerdir. Bu kişiler için Kur’an’da ‘ruhban, haham, rabbi, ahbar, kıssis, haman…’ gibi sözcükler kullanılmaktadır. Bu kelimelere verilen anlamlar şöyledir:

Ruhban: Rahip sözcüğünün çoğuludur. Allah’tan korkan kişiler, demektir. Kur’an’a göre bu kişiler dinî yetkilerle donanmış, dini roller üstlenmiş, kiliselerde görevli papaz vb. kişilerdir. Bu kişilere yönelik eleştiriler incelendiğinde, bunların manastırda bekâr-münzevi bir hayat süren kişiler olmadığı anlaşılır.

Ahbar: Mürekkep anlamındaki ‘hibr’ sözcüğünün çoğuludur. Yahudi din bilgilerini ve hukukunu öğreten, insanlar arasında adli kararlar veren yüksek bilgili kişiler, zahitlerdir.   

Haham: Yahudilerin din adamlarına verilen addır, rabbi de denir. Haham sözcüğü İbranicede ‘bilge adam’ anlamına gelir; Yahudi yasasını bilen, Tanah'ı iyice öğrenmiş kişi demektir. 

Rabbi: Yahudilikte din adamıdır. ‘Efendim’ anlamına gelmektedir. 

BİR AŞKIN ZÜMRÜDÜANKA’SI

Ayten DURMUŞ, hertaraf.com 23.05.2023